Accessibility links

Breaking News

Bilan Tranblemann' tè Chili a Kontinye Ap Vin Pi Lou


Sekouris nan Chili kontinye ap fouye anba debri pou ese jwenn sivivan gwo tranblemann'tè 8.8 degre ki frape Chili (yon peyi Amerik Di Sid) bonè samdi 27 fevriye a. Bilan pwovizwa sekous latè a nan Chili: plis pase 700 mò, san konte plizyè santèn blese. Sekous la kraze kay, detwi pon e pwovoke tsunami ki touche kèk peyi sou kòt Pasifik la pou rive jis nan Larisi—swa sou yon ka (1/4) glòb terès la.

Sitwayen chilyen ki rete toupre sant seyism la ke espesyalis yo plase nan nò-ès vil Concepcíon di yo santi se kòmkidire yon gwo Cotubanama (1) te pran yo e tonbe souke yo epi lage yo atè. Prezidan sòtan an, Michelle Bachelet, fè konnen 708 moun pèdi lavi yo, 1 milyon 500 mil lòt sibi konsekans sekous la e genyen omwen 500 mil abitasyon ki andomaje. Prezidan-eli Chili a, Sebastian Pinera, di kataklis la detwi wout, ayewopò ak pò nan nasyon anden an.

Travayè sekou yo ap eseye pou wè si yo va sove apeprè 100 kretyen-vivan ki bloke anba sa ki rete nan yon bilding 15 etaj ki anfale nan Concepcíon—yon vil 6,700 abitan. Nouvèl yo di se Concepcíon ki sibi plis dega nan tranblemann'tè a. Imaj chèn televizyon yo difize montre moun kap piye magazen, manje ak aparèy elektwonik nan Concepcíon, dezyèm pi gwo vil Chili.

Anviwon 260 prizonye sove nan yon sant detansyon, toupre vil Concepcíon, pandan dram nan apre bilding nan sibi dega. Sekous la anfrajele kay tou jouk nan kapital chilyèn nan, Santiago, ki 320 kilomèt ak sant tranblemann'tè a.

Ayewopò entènasyonal Santiago a fèmen e responsab yo sispann tout trafik avyon ak kapital chilyen an akòz domaj pis aterisaj ak ayewoga a sibi. Prezidan Bachelet, dekrete "état de catastrophe" pou rejyon sant peyi a. Madan Bachelet di plizyè santèn kay, lekòl, lopital ak lòt edifis kraze ou sibi domaj.

Sèvis jeolojik Lèzetazini an fè konnen sekous latè a fèt a 3:34 dimaten, samdi (1:34, lè Washington, DC) e li plase li a 117 km. nan nò-ès vil Concepcíon. Li fèt sou yon pwofondè 35 kilomèt anba lanmè.

Menm nan vil Buenos-Aires, kapital Ajantin, ki a pliske mil 1600 kilomèt, yo te santi sekous la. Ajans nouvèl entènasyonal yo siyale omwen yon senkantèn replik (sekous segondè) e pi pisan an te mezire 6.9. Se pi gwo sekous sismik ki frape nasyon sid-ameriken an depi 1960—ane yon tranblemann'tè ki te mezire 9.5 te kraze Valdivia—nan sant-meridyonal chilyen an—kote li te touye plis pase 1,600 kretyen-vivan, kite 2 milyon moun san kay pou yo rete e fè 500 milyon dola dega.

Sekous 1960 la se pi gwo tranblemann'tè ki janm frape yon rejyon sou planèt nou an. Dapre espesyalis yo, tranblemann'tè Chili a 500 fwa pi pisan pase sa ki te frape Ayiti 12 janvye 2010 la.

NDLR (1) Cotubanama se non yon ansyen kasik endyen Taïno ditan espayòl yo te fè dap-piyan sou zile Ayiti, Quisqueya ou Bohio, an 1492. Listwa di li se te yon potorik gason bèl wotè. Men nan lit pou defan dwa granmou endijèn yo kont Espayòl yo, sòlda Juan de Esquivel te poze-men sou msye nan wayòm Higuey la e transfere li nan Santo-Domingo kote gouvènè jeneral la, Nicolás Ovando, te pann Cotubanama an 1504.
XS
SM
MD
LG